Takısız isim tamlamalarında tamlayan bulunmaz, çünkü bu tür tamlamalarda ne tamlayan ne de tamlanan ek alır
Takısız isim tamlamasına örnek olarak "gümüş yüzük", "tahta kapı" veya "çelik tencere" verilebilir
Tamlama ekleri iki ana gruba ayrılır: 1. İlgi (tamlayan) ekleri: Ünsüzle biten kelimelerden sonra: -ın, -in, -un, -ün. Ünlüyle biten kelimelerden sonra: -nın, -nin, -nun, -nün. Sadece "ben" ve "biz" zamirlerine eklendiğinde: -im. 2. İyelik (tamlanan) ekleri: -ı, -i, -u, -ü. -sı, -si, -su, -sü. Örnekler: "telefonun ekranı" (ilgi eki: "-un", iyelik eki: "-ı"); "okulun bahçesi" (ilgi eki: "-un", iyelik eki: "-i").
Belirtili isim tamlamasında tamlayan ve tamlanan şu ekleri alarak ayırt edilir: Tamlayan: İlgi ekleri alır: -ın, -in, -un, -ün, -nın, -nin, -nun, -nün. Tamlanan: İyelik ekleri alır: -ı, -i, -u, -ü, -sı, -si, -su, -sü. Örnek: "uçağın motoru" tamlamasında: "uçak" tamlayan olup "-un" eki almıştır. "motor" tamlanan olup "-ı" eki almıştır. Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir ve araya başka türden sözcükler girebilir.
Belirtisiz isim tamlamasına bazı örnekler: Meslek isimleri: edebiyat öğretmeni, diş hekimi. Özel isimler: İstanbul Otogarı, Ankara Üniversitesi. Yemek isimleri: mercimek çorbası, çoban salatası. Tekil kelimelerle kurulan tamlamalar: mezuniyet projesi, ödeme planı. Çoğul kelimelerle kurulan tamlamalar: duvar kağıtları, sokak çocukları. Belirtisiz isim tamlamasında tamlayan ek almaz, tamlanan ise "-i" iyelik ekini alır.
Takısız isim tamlaması örnek cümleleri: Ona doğum gününde gümüş yüzük aldığım için çok mutlu oldu. İngiliz yazar, son romanında yalnızlık temasını farklı bir bakış açısıyla işlemiş. Daha güvenli olduğu için eve çelik kapı taktırdık. Nişanlım bana altın kolye almış. Yemekler, yeni aldığımız teflon tavada daha hızlı pişiyor. Cam şişe daha sağlıklı olduğu için plastik şişe kullanmıyoruz. Takısız isim tamlamasında hem tamlayan hem de tamlanan ek almaz.
Tamlamaları bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Cümlede iki veya daha fazla kelime olup olmadığını kontrol edin. 2. Kelimelerin işlevini belirleyin. 3. Ekleri inceleyin. 4. Soru sorun. Örnek: "düğme ⇒ gömleğin düğmesi". "kumaş boyası". Tamlamaları bulurken sıfat tamlamalarını da göz önünde bulundurmak gerekir, çünkü isim tamlamaları ile karıştırılabilirler.
Belirtisiz ve belirtili isim tamlamaları arasındaki temel farklar şunlardır: Belirtili tamlama: Tamlayan ve tamlanan ek alır. Tamlayan ilgi eki ("-ın /-in /-un /-ün") alır, tamlanan ise iyelik eki ("-ı /-i /-u /-ü") alır. Tamlanana sorulan "kimin, neyin?" sorularıyla tamlayan bulunabilir. Tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir ve araya başka sözcükler girebilir. Belirtisiz tamlama: Tamlayan ek almaz, tamlanan ise iyelik eki alır. Tamlayan ile tamlanan yer değiştiremez ve araya başka sözcük giremez. Genellikle tamlayan sonundaki "-ı, -i, -u, -ü" harfi kapatılarak okunduğunda iki sözcük arasındaki anlam bağı koparsa, bu bir belirtisiz tamlamadır. Örnekler: Belirtili tamlama: "uçağın motoru". Belirtisiz tamlama: "erik ağacı".
Belirtisiz isim tamlaması bulmak için şu özelliklere dikkat edilebilir: Tamlayanın ek almaması. Tamlananın -i iyelik ekini alması. Tamlayan ile tamlanan arasına kelime girmemesi. Tamlayan ile tamlananın yer değiştirmemesi. Bazı belirtisiz isim tamlaması örnekleri: çoban çeşmesi; hayal iklimleri; ahududu şerbeti; duvar kağıdı; masa örtüsü.
Blog
Tokat merkezde kaç mahalle var?
Tamga ve damga aynı şey mi?
Tazmin etmek ve tazmin etmek aynı şey mi?
Torku hangi ülkeye ait?
Tabur komutanı ne iş yapar?
Sırpça'da Türkçe kelimeler var mı?
Tayinli ne demek?
Taşımacılar iş ilanı nasıl verilir?
Sünnet toyu neden yapılır?
Teyze ve yenge arasındaki fark nedir?