Hayır, tenasüb ve tezat aynı şey değildir.
Tenasüb (uygunluk), anlamca birbiriyle ilgili kavramların/sözcüklerin bir arada kullanılması sanatıdır
Tezat (karşıtlık) ise, anlam bakımından iki zıt kavramı bir arada kullanma sanatıdır
Tenasüb sanatında, anlamca ilgili sözcükler arasında karşıtlık ilgisi bulunmaz
Edebiyatta tezat, birbirinin zıddı olan duygu, düşünce ve durumları; aralarında bir ilgi kurarak aynı cümlede, mısrada veya beyitte dile getirme sanatıdır. Tezat sanatının gerçekleşmesi için mutlaka birebir karşıt anlamlı sözcüklerin kullanılması gerekmez. Tezat, çoğu zaman dramalarda ve şiirlerde dramatik etkiler yaratmak amacıyla kullanılır. Bazı tezat örnekleri: "Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz". "Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü / Kar değil gökyüzünde yağan beyaz ölümdü". "Ne sabahı göreyim, ne sabah görüneyim / Gündüzler size kalsın, verin karanlıkları".
Tezat (karşıtlık) sanatının amacı, anlatıyı zenginleştirmek, ilgi çekmek veya aktarılmak istenen düşünceyi güçlendirmektir. Tezat, edebiyatta iki zıt düşüncenin bir arada söylenmesi olarak tanımlanır. Tezat, felsefi bağlamda ise düşünceler arasındaki çelişkiyi tanımlar ve bu çelişki üzerinden yeni bir anlayışa veya çözüm önerisine ulaşmayı hedefler.
Tezat, birbiriyle zıt, karşıt ya da uyumsuz olan şeyler arasında var olan farkı veya çelişkiyi tanımlar. Tezat kelimesi ayrıca şu anlamlara da gelebilir: Edebi bir söz sanatı. Dilbilgisel bir terim. Tezat, genellikle dil, edebiyat ve felsefe gibi alanlarda sıkça kullanılır.
Tenasüp, anlamca birbiriyle ilgili sözcüklerin bir arada kullanılması sanatıdır. Bu sanatta, karşıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması tenasüp olarak değerlendirilmez. Tenasüp, Divan edebiyatında sıkça kullanılan bir söz sanatıdır. Bazı tenasüp örnekleri: "Lâleyi, sümbülü, gülü, hâr almış". "Zevk u şevk ehlini âh u zâr almış". "Arı gibi her çiçekten bal alırsın / Benden selam söyle gül yüzlü yare". "Bir gemi yanaştı Samsun’a sabaha karşı / Selâm durdu kayığı, çaparı, takası".
Tezat, iki karşıt düşüncenin bir arada söylenmesidir. Tezat örnekleri: "Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz". "Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü / Kar değil gökyüzünde yağan beyaz ölümdü". "Gülen çehremi görüp / Sanmayın beni bahtiyârdır / Her kahkahanın içinde / Bir damla gözyaşı vardır". "Ne sabahı göreyim, ne sabah görüneyim / Gündüzler size kalsın, verin karanlıkları". "En büyük yalan hakikat-i dünyadır".
Tenasüp (uygunluk) sanatına bazı örnekler: "Lâleyi, sümbülü, gülü, hâr almış". "Zevk u şevk ehlini âh u zâr almış". "Aramazdık gece mehtâbı yüzün parlarken Bir uzak yıldıza benzerdi güneş sen varken". "Kazanda su kaynasa sanki ben pişiyorum Bir kuş, kuşu öldürse ben can çekişiyorum".
Evet, zıt ve tezat eş anlamlıdır. Zıt kelimesinin eş anlamlıları arasında karşıt, ters, aykırı, mugayir ve tezat yer alır.
Blog
Tenasüb ve tezat aynı şey mi?
Tavafta şavt ve kemâl ne demek?
Tesis ve kuruluş eş anlamlı mı?
Terk etmek neden ayrı?
Tasarı ve amaç cümlesi arasındaki fark nedir?
Teyze ve teyzelerim nasıl yazılır?
TGS ve TGSS aynı mı?
Tense nedir ve nasıl bulunur?
TP hangi ülkenin markası?
Tariz ne zamandan beri kullanılır?