Tabanlı ve yarma vadi arasındaki temel fark, oluşum şekilleridir:
Tabanlı Vadi : Akarsu aşındırmasının ileri safhalarında oluşur ve vadi tabanı ova özelliği kazanır. Vadi yamaçları iyice yatıklaşır ve belirginliğini kaybeder. Bu tür vadiler, özellikle Batı Anadolu'da yaygındır
Yarma Vadi (Boğaz Vadi) : Yüksek dağ sıralarını enine yarıp geçen akarsular tarafından oluşturulur. Vadilerin yamaçları oldukça diktir ve vadi dardır. Türkiye'de Kızılırmak, Yeşilırmak, Fırat, Sakarya gibi nehirler yarma vadilerden akar
Boğaz vadi (yarma vadi) ve yarma vadi arasındaki fark, oluşum ve yapısal özelliklerinde yatmaktadır: Boğaz Vadi: Akarsu, iki düzlük arasındaki dağlık ve yüksek bir alanı aşındırarak oluşur. Yarma Vadi: Akarsu, aktığı vadiden daha yüksek bir araziyi aşındırmış gibi görünür. Bu nedenle, boğaz vadi, yarma vadinin bir türü olarak kabul edilebilir.
Vadi tipleri, oluşumlarına ve coğrafi özelliklerine göre farklı bölgelerde daha yaygın olarak görülür. Akarsu vadileri, yeryüzünde en çok görülen vadi türüdür. Buzul vadileri, genellikle buzul çevresi bölgelerde ve tropikal bölgelerde görülür. Fay vadileri, tektonik fay hatlarının bulunduğu arazilerde oluşur. Rift vadileri, jeolojik etkiler sonucu oluşan kırık ve ayrılma bölgelerinde görülür. Ayrıca, kanyon vadiler kalkerli arazilerde, geniş tabanlı vadiler ise su kuvvetinin her yana baskı uyguladığı alanlarda daha çok görülür.
Vadi çeşitleri şunlardır: Buzul Vadileri: Tekne (U) Vadi: Buzulların aşındırmasıyla oluşur. Asılı Vadi: Yan kol buzulların ana buzul vadisine kadar aşındıramaması sonucu oluşur. Akarsu Vadileri: Çentik Vadi: Akarsuların derine doğru aşındırmasıyla oluşur. Boğaz Vadi: Akarsuların dağları diklemesine yarmasıyla oluşur. Kanyon Vadi: Kalker, kumtaşı veya volkanik alanlarda hızlı aşınma sonucu oluşur. Tabanlı Vadi: Akarsu yatağının düzleşmesiyle oluşur. Kör Vadi: Akarsuların yeraltına sızmasıyla oluşur. Fay Vadileri: Tektonik fay hatları boyunca oluşan çukurluklardır. Rift Vadileri: Levha hareketleri sonucu oluşan kırılma-ayrılma alanlarıdır.
Tabanlı vadi (alüvyal vadi), akarsu yatağının taban seviyesine ulaşması ve taşıma kapasitesinin azalması ile akarsuyun yanlara doğru kıvrımlı aşındırma yapması, ardından yanlara doğru aşındırmanın sürekli devamı ile oluşan vadilerdir. Özellikleri: Akarsu yataklarında biriken alüvyonlar verimli tarım arazilerinin meydana gelmesine olanak sağlar. Akarsular, menderes adı verilen kıvrımlı bir şekilde akar. Türkiye'deki bazı örnekler: Kızılırmak; Fırat; Seyhan; Murat.
Akarsu yatağı, akarsuyun içinde aktığı doğal oluk şeklindeki yoldur. Akarsu yatakları, bazen boğaz veya kanyon şeklindeki vadilerde olduğu gibi, kendilerini iki taraftan sınırlayan yüksek ve dik yamaçlarla belirgin olabilir. Akarsular, yataklarını çözülme ve kütle hareketleriyle derine ve yana doğru aşındırarak derinleştirir ve genişletir. Bazı vadi türleri: Yarma vadi: Akarsuyun iki düzlük arasında bulunan sert kütleyi aşındırması sonucunda oluşur. Çentik vadi: Akarsuların derine doğru güçlü aşındırması sonucu V şeklinde oluşur. Kanyon vadi: Dirençli ve çatlaklı taşlar içinde, derinlemesine aşındırma ile oluşur. Tabanlı vadi: Akarsu yatağını taban seviyesine yaklaştırdığında, derine aşındırma yavaşlar ve yanal aşındırma ile oluşur.
Vadi tabanının geniş olmasının sebebi, akarsuların yanal aşındırma yapmasıdır. Akarsu, yatağını taban seviyesine yaklaştırınca yatak eğimi azalır. Tabanlı vadilerde, akarsuyun taşıdığı alüvyonlar vadi tabanına yayılır. Tabanlı vadiler, özellikle Ege Bölgesi'nde yaygındır.
Vadi kelimesi, iki farklı anlamda kullanılabilir: 1. Coğrafya terimi olarak vadi, iki dağ arasında kalan çukurca arazi veya geçit, koyak anlamına gelir. 2. Mecaz anlamda vadi, çalışma alanı, tutulan yol, benimsenen tarz demektir.
Eğitim
Sirke hangi maddeyi çözer?
Sınıf öğretmenliği temel fen bilimleri nedir?
Süper hafıza tekniği nedir?
Sinapsta ne olur?
Stokastik süreç nasıl yorumlanır?
Spin kuantum sayısı nedir?
Simyacı ne anlama gelir?
Sonuç Yayınları deneme zor mu?
Sürekli rüzgarların özellikleri nelerdir?
SO2 + 1/2O2 tepkimesinde altı çizili elementin yükseltgenme sayısı artar mı..
Sıvılara neden sıvı denir?
Sin 30 kaça eşittir?
Sperm ve yumurta ana hücresi mayoz geçirir mi?
Sıvı azot ne işe yarar?
Sosyal bilgiler 6 sınıf 2 dönem 1 yazılı özet konu anlatımı nasıl ..
Talyumu hangi grup metaldir?
Soğuk savaşın ilk olayı nedir?
SUBÜ'de denizcilik bölümleri var mı?
Tabanlı ve yarma vadi arasındaki fark nedir?
Soğuk Savaş hangi tarihler arasında?
Sosyal bilgiler 7. sınıf Yıldırım Yayınları tüm etkinlikler nerede?
Suda yüzen ve batan maddeler mıknatısla çekilir mi?
Sıvı ve gazların ortak özellikleri nelerdir?
Sotwe astronot ne anlatıyor?
Sınav merkezi tercihi aynı olamaz ne demek?
Sonsuzluğu anlamak için hangi felsefe?
Siyahın ana rengi nedir?
Tarihsel jeoloji nedir?
Su mu daha yoğun buz mu?
Spor liseleri ve spor ortaokulları aynı mı?
Sin değeri 1'den büyük olabilir mi?
Sözelde hangi dersler daha önemli?
Sıvı ve gaz maddelerin kütlesi var mıdır?
Soyut düşünme yeteneği nasıl ölçülür?
SSCB ne zaman dağıldı?
Spiralli ve sarmal defter arasındaki fark nedir?
Tam sayılar pozitif ve negatif olmak zorunda mı?
Solunum nedir kısaca özet?
Sonuç ilanının yayımlanması ne zaman yapılır?
Suda fırtına deneyinin amacı nedir?