Sistematik derleme ve meta-analiz için tercih edilen raporlama öğeleri, PRISMA Bildirgesi 'ne göre belirlenmelidir. Bu bildirge, 27 maddelik bir kontrol listesi ve dört aşamalı bir akış diyagramı içerir
Raporlama öğeleri genel olarak şu başlıkları kapsar:
Ayrıca, Cochrane Sistematik Derlemeler Rehberi de bu tür çalışmalar için temel bir kaynaktır
Meta-analizin amacı, aynı konu hakkında yapılmış birden fazla araştırmanın sonuçlarını birleştirerek tek ve daha güçlü bir sonuç elde etmektir. Bu yöntemin diğer amaçları şunlardır: Güvenilirliği artırmak: Farklı popülasyonlarda veya koşullarda yapılan araştırmaların sonuçlarını birleştirerek daha güvenilir ve genel geçer sonuçlara ulaşmak. Genel eğilimi göstermek: Çelişkili araştırma sonuçlarını açıklamak ve ortalama bir etki boyutu sunmak. Karar alma süreçlerini desteklemek: Kanıta dayalı kararlar almak için tıp, psikoloji, eğitim ve sosyal bilimlerde kullanılan yöntemleri veya tedavileri değerlendirmek.
Meta-analiz, belirli bir araştırma sorusu üzerine yapılan birden fazla çalışmanın sonuçlarını birleştiren istatistiksel bir yöntemdir. Meta-analizin amaçları arasında: Bir etkinin varlığını ortaya çıkarmak; Tek bir analizin verdiği sonuçlardan daha güvenilir ve etkin sonuçlar elde etmek; Bilimsel yazılardaki tutarsızlığı değerlendirmek; İstatistiksel anlamlılığı artırmak; Çalışmalar arası heterojenliği araştırmak ve kaynaklarını bulmak yer alır. Meta-analiz, aynı konuda farklı yer, farklı zaman ve farklı kişiler tarafından yapılmış olan araştırma sonuçlarının birleştirilmesi ve o konuda genel bir sonuç çıkarma işlemidir. Meta-analizin bazı avantajları: Birçok araştırmadan elde edilen verileri birleştirerek istatistiksel gücü artırır; Katılımcı özellikleri, çalışma tasarımı veya müdahale türü gibi faktörler belirlenebilir; Önemli varyasyon kaynaklarının belirlenmesine ve gelecekteki araştırmalara bilgi sağlanmasına yardımcı olur; Mevcut verileri sentezleyerek, mükerrer araştırmaların önlenmesine yardımcı olur. Meta-analizin bazı dezavantajları: Çalışmaların kalitesiyle sınırlıdır; Orijinal çalışmada yapılmış olan hatalar kontrol edilemez; Sadece basılmış çalışmaları yansıtır; Büyük çaba gerektirir.
Derleme ve sistematik derleme arasındaki temel farklar şunlardır: Amaç ve Yöntem: Derleme, bir konu hakkında yayınlanmış çalışmaların sentezini sağlar ve konunun mevcut durumunu tanımlar. Sistematik derleme, belirli kriterler doğrultusunda oluşturulan araştırma sorusuna yönelik tüm literatürü sistematik yöntemlerle ele alarak güvenilir ve kapsamlı bir sentez sunar. Objektiflik ve Hata Payı: Derlemeler genellikle subjektif olabilir ve yanlılık içerebilir. Sistematik derlemeler daha objektiftir, daha az yan ve hata içerir. Literatür Taraması: Derlemelerde literatür taraması yeterli olmayabilir ve tarama kriterleri net olarak belirlenmemiş olabilir. Sistematik derlemelerde literatür taraması belirli bir yöntem ile yapılır ve çok daha kapsamlıdır, tekrar edilebilir. Kanıt Düzeyi: Sistematik derlemeler, kanıt düzeyi en yüksek araştırma yöntemleri arasında yer alır. Derlemeler, kanıt piramidinin en alt basamağında değerlendirilir.
Meta-analiz yapılabilmesi için en az iki bilimsel çalışma gereklidir.
Meta-analiz ve sistematik derleme arasındaki temel farklar şunlardır: Amaç: Sistematik derleme, belirli bir soruya yanıt bulmak için mevcut tüm ampirik araştırmaları bir araya getirir. Yöntem: Sistematik derleme, çalışmaları eleştirel bir şekilde değerlendirme ve sentezleme sürecini içerir. Kapsam: Sistematik derleme, genellikle daha geniş bir kapsama sahiptir ve sadece yayınlanmış çalışmaları değil, aynı zamanda yayınlanmamış çalışmaları da içerebilir. Tüm sistematik incelemelerin bir meta-analiz içermediğini, bu kararın çalışmaların heterojenliği, verilerin mevcudiyeti ve sonuçları birleştirme yöntemlerinin uygunluğuna bağlı olduğunu belirtmek önemlidir.
Sistematik derleme, belirli bir konuda hazırlanmış araştırma sorusuna yanıt bulmak için, belirlenmiş kriterlere uygun olarak o alanda yayınlanmış orijinal çalışmaların sistemli ve yan tutmadan taranması, bulunan çalışmaların geçerliğinin değerlendirilmesi ve sentezlenerek birleştirilmesidir. Sistematik derlemenin bazı özellikleri: Daha objektiftir ve daha az yan ve hata içerir. Literatür taraması belirli bir yöntem ile yapıldığından çok daha kapsamlıdır ve tekrar edilebilir. Kullanılan metodlar ve çalışmaları seçerken kullanılan kriterler açıkça belirtilir. Derlemeye dahil edilen çalışmaların kaliteleri değerlendirilir. Araştırmaların verileri birleştirilirken en küçük kanıtlar/etkiler bile derlemeye dahil edilir. Sistematik derleme, geleneksel derleme ve meta-analiz ile birlikte derleme çeşitlerindendir.
Sağlık bilimlerinde meta-analiz yapmak için aşağıdaki adımlar izlenir: 1. Sorunun ve problemin tanımlanması. 2. Literatür taraması ve dahil edilecek çalışmaların seçimi. 3. Çalışmaların kodlanması. 4. Etki büyüklüğünün belirlenmesi. 5. İstatistiksel analiz. 6. Sonuçların yorumlanması ve raporlanması. Meta-analiz yaparken alanında uzman ve gerektiğinde istatistik desteği alınabilecek bir araştırma ekibi oluşturulması önerilir.
Eğitim
Sınav merkezi seçimi önemli mi?
Sistematik derleme ve meta-analiz için tercih edilen raporlama öğeleri nele..
Sürdürülebilir okul modeli nedir?
Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde hangi bölümler var?
Siyah boya hangi renklerden oluşur?
Tarihi dönemler nelerdir?
Sıcaklık gradyanı nedir coğrafya?
SSCB dağılınca hangi Türk devletleri bağımsızlığını kazandı?
Sin cos tan cot tablosu nasıl yapılır?
Tan ve cot hangi çeyrekte pozitiftir?