Tafoni, barkan ve lös, rüzgârların oluşturduğu yer şekilleridir
Ayrıca, lösler taşınmış topraklar oldukları için bulundukları bölgelerin iklimi hakkında bilgi vermezler
Lös, rüzgarların savurduğu ince yapılı toz ve silt gibi maddelerin birikmesiyle oluşan, mineral açısından verimli ve zengin bir toprak türüdür. Lös kelimesi Almanca "loess" kelimesinden türemiştir ve "gevşek" anlamına gelir. Lös, genellikle devetüyü (koyu bej) renkte olup, sarı renge çalan kahverenginde örnekleri de bulunur. Lös, birkaç santimetreden 91 metreye kadar farklı kalınlıklara sahip olabilir. Türkiye'de lös toprakları, özellikle İç Anadolu Bölgesi'nde, Konya ve çevresinde görülür.
Barkan ve lös arasındaki temel farklar şunlardır: 1. Barkan: - Tanım: Çöllerde rüzgârların taşıdıkları kumları biriktirmesi sonucunda oluşan, hilal şeklindeki kum tepeleridir. - Özellikler: Barkanların açık ucu, rüzgârın estiği yönü gösterir. - Dağılım: Özellikle Orta Asya çöllerinde yaygındır. 2. Lös: - Tanım: Rüzgârların taşıdıkları ince kumları ve tozları bir yerde biriktirmesiyle oluşan kalın toprak örtüsüne denir. - Özellikler: Lösler, taşınmış topraklar oldukları için bulundukları bölgelerin iklimi hakkında bilgi vermezler. - Dağılım: Genellikle yarı kurak bölgelerde ve İç Anadolu gibi rüzgâr etkisinin belirgin olduğu alanlarda görülür. Özetle, barkanlar çöllerde rüzgâr biriktirmesi sonucu oluşan kum tepeleri iken, lösler rüzgârların taşıdığı ince kum ve tozların birikmesiyle oluşan toprak örtüleridir.
Tafoniler, kurak, yarı kurak ve sıcak iklimlerde görülür. Kurak ve yarı kurak bölgelerde, gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farklarının fazla olması kayaların aşınmasına ve tafoni adı verilen oyukların oluşmasına neden olur. Sıcak bölgelerde, tuzlu malzemenin ayrışması ve mikroorganizmaların aşındırması da tafoni oluşumuna katkıda bulunur. Nemli ve ılıman bölgelerdeki daha küçük boyutlu tafonilere ise "bal peteği erozyonu" veya "arı yuvası" gibi isimler verilir. Tafoniler, Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü yerlerde, yarı kurak alanlarda ve gelgit alanlarında sıklıkla görülür.
Barkan, çöl iklimi ve bu iklime benzer bölgelerde rüzgârların biriktirme etkisiyle oluşan, yarım ay şeklindeki kumul yığınıdır. Özellikleri: Rüzgâra bakan kısımları dışbükeydir. Fiziksel çözülme ile oluşmuş yarım ay şeklindeki kum yığınlarının sivri uçları, rüzgârın hâkim yönünü gösterir. Yığının rüzgâra bakan bölümü daha yumuşak ve eğilimli bir yapıdadır. Aşınma ve çökmeler ile yığınlar zamanla yer değiştirebilir. En yaygın görüldüğü yerler: Orta Asya çölleri; Sahara Çölü (Afrika); Gobi Çölü (Asya); Kızılkum Çölü (Orta Asya); Arabistan Yarımadası. Türkiye'de çöl bulunmadığından barkan da yoktur.
Eğitim
Soğurma ve emisyon spektrumu nedir?
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi için hangi puan türü?
Sürat hangi harfle gösterilir?
T rex ve Giganotosaurus aynı mı?
Tarım çeşitleri nelerdir?
Sümerlilerin ilk tekerleğin icadı hangi uygarlığa katkı sağlamıştır?..
Staj defterine ne yazılır?
Tanzimat Dönemi'nde nasıl ayrılır?
Sınıf öğretmenliği için hangi KPSS'ye girmeli?
Tafoni barkan lös nedir?