Tariz , bir kişiyi küçük düşürmek, iğnelemek, uyarmak veya dikkatini çekmek amacıyla yapılır
Bu söz sanatı, kinaye ile karıştırılmamalıdır; tarizde sözün gerçek ya da mecaz anlamda kullanılmasından çok, karşıt anlamı önemlidir
Tariz, bir sözün gerçek veya mecaz anlamının tam tersini kastetmektir. Bazı tariz örnekleri: "Adamınız, Allah için, gerçekten ustaymış; onun eli değeli bizim makine kararsızlığı bıraktı; artık hiç çalışmıyor". "Ne kadar kültürlü olduğu (!) yazılarından belli". "Beni ne çok sevdiğini (!) biliyordum zaten; iki yıl sonra telefon etmek zahmetine girerek bunu kanıtladın". "Bu işi gerçekten çok iyi başardın(!)" (aslında kişinin işi berbat ettiği ima edilir). "Harika bir dostsun(!)" (aslında kişinin kötü bir arkadaş olduğu belirtilir). Tariz, kinaye ve mecaz-ı mürsel ile karıştırılmamalıdır; bu sanatlarda sözün gerçek veya mecaz anlamının bir arada kullanılıp kullanılmadığına bakılır.
Tariz, bir sözün ya da kavramın gerçek ve mecazlı anlamı dışında büsbütün tersini kastetmektir. Türk Dil Kurumu'na göre tariz, açık olmayan bir şekilde, dolaylı olarak, direkt olmadan söz söyleme ve taşlama anlamına gelir. Tariz, bir kişiyi küçük düşürmek, iğnelemek, uyarmak veya dikkatini çekmek amacıyla yapılan bir söz sanatıdır. Örnekler: "Ne kadar kültürlüsün şu üslubuna bir bak." "Adam çok güvenilirmiş, annesini bile aldatmadan yapamamış." "Kefil olduğunuz gece bekçisi hakikaten güvenilir çıktı; üç gün sonra bizim kasayı yüklenip kayboldu."
Tariz (dokundurma) söz sanatında amaç, genellikle muhatabı küçük düşürmek, iğnelemek, eleştirmek veya onunla alay etmektir. Ayrıca, tariz ile yapılan anlatımlarda sitem de söz konusu olabilir. Tariz, kinaye ile karıştırılsa da, tarizde daha keskin bir alay ve eleştiri bulunur; kinayede ise sözün her iki anlamı da bir arada kullanılabilir.
Tarizin ilk örneği olarak, Huzuri’nin “Ters Öğüt Destanı”ndan alınan şu dörtlük gösterilebilir: > Her nere gidersen eyle talanı > Öyle yap ki ağlatasın güleni > Bir saatte söyle yüz bin yalanı > El bir doğru söz söylerse inanma. Bu dörtlükte, şair tariz sanatını kullanarak okuyucuya öğüt vermektedir.
Hayır, tariz ve kinaye aynı şey değildir. Kinaye, bir sözü benzetme amacı gütmeden ve sözün gerçek anlamını düşünmeye engel bir ipucu olmaksızın, gerçek anlamı dışında mecazlı anlamda kullanmaya denir. Tariz ise, söylenen sözle bir yön gösterilip onun tam tersinin kastedilmesi olarak tanımlanır. Her iki sanat da edebî bir sanat olması noktasından yalan sınıfına girmediği için, mevzunun dışında tutulur.
Tariz (dokundurma, taşlama) söz sanatı, Arapça kökenli bir kelime olup, Türk edebiyatında uzun süredir kullanılmaktadır. Bu söz sanatı, edebi eserlerde sıklıkla yer almakta ve günümüzde de hala kullanılmaktadır. Tarizin ne zamandan beri kullanıldığına dair spesifik bir bilgi bulunamamıştır.
Kültür ve Sanat
Tariz neden yapılır?
Survivor Türkiye'yi kim kazandı 2005?
Susuz Dedeye neden su dökülür hikayesi?
Sultan-i iklim-i Rum ne demek?
Terekemelerin kökeni nereden gelir?
Tevfik Fikret'in evi müze olarak kullanılıyor mu?
Taş boyama için hangi boya kullanılır?
Tekirdağ Saray'da eski bir saray var mı?
Temur hangi Türk boyundandır?
Sprey boya ile neler boyanır?
Taverna müziği hangi tür müziktir?
Survivor Yunus Emre kaç evlilik yaptı?
Teoman'in çoban yildizi ne zaman cikti?
Titicaca Gölü neden önemli?
Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ı kim yazdı?
Survivor kırmızı takımda kaç kız var?
Tanzimat 2 dönem şiirinde hangi sanat anlayışı hakimdir?
Tarihte Moğollar Osman Bey'i esir aldı mı?
Tango için hangi seviye gerekli?
TBMM eski binası ne zaman yıkıldı?
Tarihte en güçlü Türk kadın kimdir?
Tek kaçış noktalı perspektif nedir?
Star TV beyaz yıldız ne zaman değişti?
Tilki ve Çocuk ne anlatıyor?
Tavşan ve Kaplumbaga'nın sonunda ne oluyor?
Tiran Arnavutluk'un neyi meşhur?
Thor ve aşk tanrıçası sevgili mi?
Talat Paşa hangi Osmanlı nazırı?
Suriye eski bayrağı neden değişti?
Tatar Ramazan'ın karısı kim?
Sultan Alparslan kaç yaşında tahta çıktı?
Tarihi kadim ne anlatıyor?
Sur içi Fatih nasıl bir yer?
Sıra gecesinde neler yapılır?
Stand Up'ta neden tek kişi var?
Sultan Murat Hüdavendigarın mezarı neden Kosova'da?
Tiftik keçisi ve sof kumaşı neden önemli?
Tahsin Paşa hangi padişah döneminde yaşadı?
Tendir evi ne demek?
Tatlı Dile Güler Yüze Doyulur Mu hangi yöreye ait?