Tezkirenin ilk örneği , Fars edebiyatında Ferîdüddin Attâr'ın 1220 yılında yazdığı Tezkiretü'l-evliyâ adlı eserdir ve bu eser, 72 sûfînin biyografisini içerir
Türk edebiyatındaki ilk tezkire örneği ise Ali Şir Nevaî 'nin 1491/92 yılında kaleme aldığı Mecâlisü'n-Nefâis adlı eseridir
Anadolu sahasında yazılan ilk tezkire ise Sehi Bey 'e ait olup Heşt Behişt (Sekiz Cennet) ismini taşımaktadır
Tezkiretü'ş-Şuara, "şairler tezkiresi" anlamına gelir. Tezkire, sözcük anlamıyla "zikredilen, zikri geçen" anlamına gelen, Fars ve Türk edebiyatlarında kişilerin yaşamlarını, eserlerini ve edebi kişiliklerini anlatan eserlere verilen ortak addır. Tezkiretü'ş-Şuara, Türk edebiyatında şair biyografilerini içeren eserlerin genel adı olarak da kullanılır.
Tezkire, Fars ve Türk edebiyatlarında kişilerin yaşamlarını, eserlerini ve edebi kişiliklerini anlatan eserlere verilen ortak addır. Tezkirenin kelime anlamı “zikredilen, sözü edilen, bahsi geçen” anlamındadır. Tezkireler, konularına ve kapsadıkları kişilerin mesleklerine göre çeşitli adlarla anılırlar: Tezkiretü’l-Şuara (Şairler Tezkiresi); Tezkiretü’l – Hattatin (Hattatlar Tezkiresi); Tezkiretü’l – Evliya (Evliyalar Tezkiresi). Ayrıca, "hadika" ve "sefine" adı verilmiş yapıtlar da tezkire niteliği taşır. Tezkirelerde, kişilerin yaşam öyküleri kısaca anlatıldıktan sonra, resmi görevleri ve kazandıkları aşamalar/makamlar belirtilir ve şiirlerinden örnekler verilir.
Tez, belirli bir akademik yetkinlik derecesi kazanmak veya literatüre katkı sağlamak amacıyla, bilimsel metotlara uygun şekilde hazırlanan akademik bir metindir. Tez yazmanın bazı nedenleri: Akademik yeterlilik: Üniversitelerin lisans, tezli yüksek lisans ve doktora programlarından mezun olmak için tez yazmak gereklidir. Bilimsel katkı: Tezler, incelenen konunun bilimsel şekilde ele alınmasını sağlar ve yeni bilgiler ortaya koyar. Araştırma becerisi: Tez yazmak, ciddi bir araştırma isteği ve becerisi geliştirir. Uzmanlık: Tez, araştırılan konu alanında uzmanlık sahibi olmayı mümkün kılar.
Tezkirenin bazı özellikleri: Biyografik içerik: Tezkireler, genellikle şairler olmak üzere belirli bir meslek grubuna veya dönemin önemli isimlerine odaklanır. Edebi üslup: Tezkireler, süslü ve sanatlı bir dille yazılır. Tarihsel ve kültürel belge: Tezkireler, sadece biyografik bilgi sunmakla kalmaz, aynı zamanda dönemin sosyal, kültürel ve edebi hayatını yansıtır. Kronolojik veya alfabetik düzen: Tezkirelerde kişiler genellikle alfabetik sırayla veya yaşadıkları döneme göre kronolojik olarak sıralanır. Amaç: Tezkireler, hem önemli isimleri gelecek nesillere tanıtmayı hem de bir tür edebi arşiv oluşturmayı amaçlar. Tezkireler, ele aldıkları konuya göre şu türlere ayrılır: Şair tezkireleri (Tezkiretü’ş-Şuara). Alim ve evliya tezkireleri: Alimlerin, şeyhlerin veya evliyaların hayatlarını konu edinir.
Tezkire genellikle dört ana bölümden oluşur: 1. Mukaddime (Giriş). 2. Asıl Metin. 3. Hâtime (Bitiş). 4. Zeyl (Ek).
Hayır, tezkere ve tezkire aynı şey değildir. Tezkere, Arapça "teẕkire" kelimesinden türemiş olup, farklı anlamlara sahiptir: Bir iş için izin verildiğini bildiren resmî kâğıt. Askerlik görevinin bittiğini bildiren belge. Belli bir konuya ait bilgileri içeren kitapçık. Tezkire ise, Fars ve Türk edebiyatlarında kişilerin yaşamlarını, eserlerini ve edebi kişiliklerini anlatan eserlere verilen ortak addır. Bu nedenle, tezkere ve tezkire kelimeleri, kullanılacak bağlama göre doğru yazılışları değişen farklı anlamlara sahiptir.
Sehî Bey'in ilk tezkire eseri, Heşt Bihişt olarak da bilinen Tezkire-i Sehî'dir. 945/1538 yılında tamamlanan bu eser, Anadolu sahasında yazılmış ilk şairler tezkiresidir.
Kültür ve Sanat
Tezkirenin ilk örneği nedir?
Tanzimat dönemi şiirinde ilkler nelerdir?
Tarihteki en güçlü askeri birlik hangisi?
Tarihte Alaeddin Bey kiminle evlendi?
Timur kimdir, neler yapmıştır?
Taç sembolü neyi temsil eder?
Tamga neden kullanılır?
Tarkan kış güneşi hangi albümde?
TikTokta neden akımlar var?
Sırça köşk hangi döneme aittir?
Temenna etmek hangi kültürde var?
Sultani Yegâh hangi makamda?
Söz mendilleri ne zaman takılır?
Talika at arabası hangi yöreye ait?
Suriyeliler düğünlerde neden oynar?
Tilki ipucu ne anlatıyor?
Süleyman Nazif'in en önemli şiiri nedir?
Sudan eskiden nereye bağlıydı?
Suflör neden kullanılır?
Tibidy ne işe yarar?
Survivor kızları kaç yaşında?
Timur Türk mü Moğol mu?
Striptizde en çok hangi dans yapılır?
Timur ölünce yerine kim geçti?
Süslü çömlek hangi blokla yapılır?
The Beatles'ın en iyi albümü hangisi?
Survivor yeni sezon ilk bölüm nerede çekildi?
Tekrir sanatı nasıl bulunur?
Tarık Tufan'ın en çok okunan kitabı hangisi?
Terazi burcu en çok hangi renk çiçek sever?
Söğüt Ağacının hikayesi gerçek mi?
Taşlama ve gravür aynı mı?
Tangutları kim yok etti?
Tatlı Dillim güler Yüzlüm hikayesi nedir?
Tambur alırken nelere dikkat edilmeli?
Tanzimat edebiyatında 2 döneme neden Servet-i Fünun denir?
Söz sanatları çıkmış sorular nelerdir?
Tersine Akan Nehir kaç kitap?
Tiyatro emojisi ne anlama gelir?
Tahran neden İran'ın eski başkenti?