Türkiye'de Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş ve 2 Temmuz 1934 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak 2 Ocak 1935 tarihinde yürürlüğe girmiştir
Soyadı Kanunu ile soyunun nasıl belirlendiğine dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak Soyadı Kanunu ile ilgili şu bilgilere ulaşılmıştır: Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş, 2 Temmuz 1934 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 2 Ocak 1935'te yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla her Türk'ün öz adından başka soyadı taşıması zorunlu hale getirilmiştir. Söyleyişte, yazışta ve imzada öz ad önde, soyadı sonda kullanılmıştır. Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle, ahlaka aykırı ve gülünç soyadları kullanılamamıştır. Soyadı seçme görevi, 2003'te Medeni Kanun değişinceye kadar ailenin başı sayılan kocaya verilmiştir.
Soyadı Kanunu'ndan önce, Osmanlı Devleti'nde kişilerin soyadları yoktu. Ayrıca, kişilerin yaptıkları meslekler ve sahip oldukları karakter özellikleri de isimlerin yanında kullanılan ayırt edici unsurlar olarak ön plana çıkardı. "Oğlu/kızı" gibi sadece baba adı, aile adları yanında da kullanılıyordu. Zaman zaman lakap ve şöhretler de soyisim yerine geçerdi.
Soyadları, 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilen ve 2 Temmuz 1934'te Resmî Gazete'de yayımlanan Soyadı Kanunu ile zorunlu hale getirilmiştir. 2003 yılında Türk Medeni Kanunu'nda yapılan değişiklikle kadınlara da soyadı seçme hakkı verilmiştir. Gülünç, ahlaka aykırı, aşiret, yabancı ırk ve millet isimlerini içeren soyadlarının kullanımı ise 1934 yılında çıkarılan bir kanunla yasaklanmıştır.
Kadınların kendi soyadlarını kullanma hakkı, Anayasa Mahkemesi'nin 22.02.2023 tarihli kararı ile 28.01.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kararla, Türk Medeni Kanunu'nun 187. maddesi iptal edilerek, kadınların evlenmekle kocalarının soyadını alma zorunluluğu kaldırılmıştır. Ancak, 28.01.2024 tarihinden önce evli olan kadınlar, bu haklarını mahkemeye dava açarak kullanabileceklerdir.
2525 sayılı Soyadı Kanunu'na göre, soyadı seçme hakkı ve görevi evlilik birliğinin reisi olan kocaya aittir. Koca ölmüş ve karısı evlenmemişse veya koca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle vesayet altında bulunuyorsa ve evlilik devam ediyorsa bu hak ve görev kadına geçer. Kocanın vefatıyla kadın evlenmişse veya koca önceki fıkrada belirtilen sebeplerle vesayet altına alınmış ve evlilik sona ermişse bu hak ve görev, çocuğun baba tarafından olan kan hısımlarından en yakın erkeğe ve bunların en yaşlısına, yok ise vasiye aittir. 2003 yılında Medeni Kanun'da yapılan değişiklikle, soyadı seçme hakkı ailenin başı sayılan kocadan alınarak reşit olan bireye verilmiştir.
Soyadı Kanunu'nun 4. maddesi, 21 Haziran 1934 tarihli ve 2525 sayılı kanunla düzenlenmiştir. Maddenin içeriği: > Soy adı seçme vazifesi ve hakkı evlilik birliğinin reisi olan kocaya aittir. İptal edilen kısım: > Evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği adı alır. Bu kısım, Anayasa Mahkemesi'nin 8/12/2011 tarihli ve E.: 2010/119, K.: 2011/165 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Güncel durumda maddenin devamı şu şekildedir: > Koca ölmüş ve karısı evlenmemiş olursa veyahut koca akıl hastalığı ve akıl zaifliği sebebiyle vesayet altında bulunuyor ve evlilik de devam ediyorsa bu hak ve vazife karınındır. Kocanın vefatiyle karı evlenmiş veya koca önceki fıkrada belirtilen sebeplerle vesayet altına alınmış ve evlilik de sona ermiş ise bu hak ve vazife, çocuğun baba cihetinden olan kan hısımlarından en yakın erkeğe ve bunların en yaşlısına, yok ise vasiye aittir.
Soyadı kullanımı ilk kez M.Ö. 2582 yılında Çin'de başlamıştır.
Hukuk
Türkiye'de en son idama kim mahkum edildi?
Türk denizciliğinin tarihi ve kabotaj hakkı nedir?
Usul hatası esasa etkili midir?
Tramer sorgulama plaka büyük harfle mi?
Tüfek taşıma ruhsatı kaç yılda bir yenilenir?
Türk ocakları hangi siyasi görüş?
Vakıalar ve hukuki olaylar nelerdir?
Tutuklama kararı geri alınabilir mi?
Trafik cezasında itiraz süresi içinde ödeme yapılırsa ne olur?
Türkiye'de yapı mevzuatı hangi kanunlara tabidir?
Türkiye denizlerinde hangi balıklar yasak?
Varis ne demek hukukta?
Türkiye'de anayasa kaç yılda bir yenilenir?
Trafik cezasına 15 gün içinde itiraz edilmezse ne olur?
Trabzon Ortahisar Belediyesi hangi parti?
Vakıf ve dernek arasındaki fark nedir?
Twitter'da ev hali fotoğraf paylaşmak yasak mı?
Uzlaştırmacı UYAP'ta nasıl görev alır?
Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurduktan sonra tüketici mahkemesine gidilir mi..
TYP genelgesi nedir?
Tutanak örneği nasıl yazılır?
TSK'da kaç tane askeri birlik var?
Trendyol'da fatura kesilmezse ne olur?
Türkiye'nin en tehlikeli terk edilmiş yeri neresi?
Tüketici hakem heyeti marka şikayeti alıyor mu?
Unsurlar kaça ayrılır?
Türk devlet teşkilatları nelerdir?
Vakıfla ilgili yazı nedir?
UYAP Arabuluculuk Modülü Nedir?
UÇK ve Tahkim Kurulu aynı mı?
Türkiye'de soyadı kanunu ne zaman çıktı?
Ulusal vize ile aile birleşimi aynı mı?
Türkiye'nin özerk bölgeleri nelerdir?
Türk İflas Kanunu'na göre iflas türleri nelerdir?
Tuzla tersaneleri neden kapatıldı?
UYAP'tan duruşma tarihi öğrenme nasıl yapılır?
Ukrayna diaspora kimliği nasıl alınır?
Türkiye haftalık çalışma süresi 40 saat mi?
Trafikte önünü kesmek hangi suç?
Türkiye kalıcı yaz saati uygulamasına ne zaman geçti?